Τοποθεσία
Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου στα Παλιά Ρούματα
Παλιά Ρούματα, Χανιά
Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου στα Παλιά Ρούματα – Παλιά Ρούματα, Χανιά
Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου στα Παλιά Ρούματα (Δασκαλιανά) είναι μία από τις αρχαιότερες και πολυτιμότερες εκκλησίες της ορεινής δυτικής Κρήτης. Κρυμμένος ανάμεσα σε πράσινες αναβαθμίδες και παραδοσιακά αγροτόσπιτα, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα λιτής, μονόκλιτης αγροτικής αρχιτεκτονικής, της οποίας ο μεγαλύτερος θησαυρός είναι οι σωζόμενες τοιχογραφίες του τέλους του 14ου αιώνα. Πρόκειται για έναν μικρό, ήσυχο ναό, όπου το παρελθόν γίνεται αισθητό σε κάθε ίχνος σοβά — ένας χώρος που δεν προσελκύει πλήθη, αλλά ανταμείβει με αυθεντικότητα και με την αίσθηση άμεσης επαφής με τα αρχαιότερα στρώματα της κρητικής πνευματικότητας.
Περιγραφή
Ο Ιερός Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (Koímisis tis Theotókou) βρίσκεται στον μικρό οικισμό Παλιά Ρούματα, στην περιοχή του Κισσάμου. Πρόκειται για μονόκλιτο ναό, κτισμένο στον τύπο της τοπικής αγροτικής αρχιτεκτονικής: απλός όγκος με οξυκόρυφη καμάρα και χαρακτηριστικές τυφλές πλάγιες αψίδες. Το μνημείο ανήκει στην ομάδα των πρώιμων κρητικών ναών, και η ανέγερσή του — σύμφωνα με τη σωζόμενη επιγραφή — χρονολογείται στο έτος 1393. Κάποιες πηγές ωστόσο υποδεικνύουν ότι η αρχική δομή μπορεί να είναι παλαιότερη, ίσως του 12ου–13ου αιώνα· σε μεταγενέστερη περίοδο έγιναν αλλαγές στη διάταξη, μεταξύ των οποίων και η δημιουργία νέας εισόδου στο δυτικό τμήμα του βόρειου τοίχου.
Το σημαντικότερο στοιχείο του ναού είναι η τοιχογραφική του διακόσμηση. Οι σωζόμενες τοιχογραφίες αποτελούν ενιαίο, υστεροβυζαντινό εικονογραφικό πρόγραμμα, χαρακτηριστικό των εργαστηρίων που δραστηριοποιούνταν στην Κρήτη στα τέλη του 14ου αιώνα. Αν και δεν υπάρχει λεπτομερής περιγραφή των επί μέρους σκηνών, οι τοιχογραφίες καλύπτουν μεγάλο μέρος των επιφανειών και φέρουν τα συνήθη γνωρίσματα της εποχής: έντονα περιγράμματα, ήπιες χρωματικές τονικότητες, κλασική διαίρεση του χώρου σε ζώνες, καθώς και παρουσία αγίων μορφών και χριστολογικών θεμάτων. Ο ναός αποτελεί έτσι αξιόλογο παράδειγμα μνημειακής ζωγραφικής από την περίοδο όπου η Κρήτη δεχόταν επιδράσεις του ύστερου Βυζαντίου και της λατινικής/βενετικής παράδοσης.
Η κατάσταση διατήρησης του ναού είναι τυπική για παλαιά κτίσματα της περιοχής: η βασική δομή διατηρείται, αλλά απαιτεί σταθερή συντήρηση. Οι τοιχογραφίες παραμένουν αναγνώσιμες, αν και μερικώς φθαρμένες από τον χρόνο. Το μνημείο δεν χρησιμοποιείται συχνά για λατρευτικούς λόγους — λειτουργεί κυρίως ως ιστορικός χώρος, τον οποίο επισκέπτονται περιηγητές και ερευνητές που διασχίζουν τα μονοπάτια της περιοχής.
Ο Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στα Παλιά Ρούματα εντάσσεται στο χαρακτηριστικό κρητικό τοπίο των μικρών αγροτικών ναών, των οποίων η πραγματική αξία αποκαλύπτεται μόνο από κοντά: στην εικονογραφία, στην τοιχοποιία, στις τοπικές παραδόσεις και στη μακραίωνη συνέχεια της λατρείας. Είναι ένας τόπος ταπεινός αλλά εξαιρετικά σημαντικός για την κατανόηση της ιεράς ιστορίας του Κισσάμου.
Τοποθεσία
Παλιά Ρούματα, Χανιά
Συντεταγμένες: 35.40532, 23.77943