Ιερός Ναός Παναγίας της Βρεφοτρόφου στον Άγιο Νικόλαο

Περιγραφή

Ο ναός της Παναγίας Βρεφοτρόφου είναι μονόκλιτη καμαροσκέπαστη βασιλική με είσοδο στη δυτική πλευρά. Η αρχική κατασκευή, που ανάγεται στον 12ο αιώνα, ήταν μικρότερη και επεκτάθηκε δυτικά με την προσθήκη νάρθηκα κατά τους ύστερους βυζαντινούς ή πρώιμους ενετικούς χρόνους. Ο θόλος ενισχύεται με εγκάρσιες ενισχυτικές καμάρες και εξωτερικά καλύπτεται με δικλινή στέγη, χαρακτηριστική των ναών της ανατολικής Κρήτης αυτής της περιόδου.

Κατά την ενετική κυριαρχία το εσωτερικό του ναού διακοσμήθηκε με πλούσιο εικονογραφικό πρόγραμμα. Σήμερα σώζονται δύο στρώματα τοιχογραφιών, από τις αρχές και το τέλος του 14ου αιώνα. Το πρώτο, στο ανατολικό τμήμα, περιλαμβάνει σκηνές από τη ζωή του Χριστού και της Θεοτόκου, εκτελεσμένες με αυστηρή γραμμικότητα και συμπαγή χρωματική παλέτα, χαρακτηριστικές της βυζαντινής τέχνης της περιόδου. Το δεύτερο στρώμα, που αναπτύσσεται στο δυτικό τόξο, δεν κάλυψε το προϋπάρχον, γεγονός που επιτρέπει σήμερα τη διάκριση της διπλής εικονογραφικής στρώσης. Ένα από τα ενδεικτικά στοιχεία της συνύπαρξης των δύο περιόδων είναι η διπλή απεικόνιση της «Βαϊφορού» (Κυριακή των Βαΐων) στους βόρειους και νότιους τοίχους.

Η παρουσία πλήθους μοναχικών μορφών στο βόρειο τοίχο οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο ναός λειτουργούσε ως μικρό μοναστηριακό κέντρο ή εξαρτηματική μονή, σημαντικό για την πνευματική ζωή της περιοχής του Μιραμπέλλου. Η απουσία τοιχογραφιών στο νάρθηκα πιθανότατα οφείλεται σε μεταγενέστερες αλλοιώσεις ή σε ανεπαρκή συντήρηση.

Ένα ιδιαίτερο ιστορικό εύρημα βρίσκεται στο εσωτερικό του ναού: ο μνημειακός τάφος του ενετού άρχοντα Λαυρεντίου Malipiero, με λατινική επιγραφή που φέρει τη χρονολογία 1602. Το μνημείο αυτό υπογραμμίζει την κοινωνική και πολιτική σημασία του ναού κατά την ενετική εποχή και συνδέει την Παναγία Βρεφοτρόφο με την τοπική ελίτ του Αγίου Νικολάου.

Στον άξονα του ναού, περίπου 10 μέτρα δυτικά, δεσπόζει μονήρης κολώνα, πιθανό κατάλοιπο αρχαιότερης κατασκευής ή ορόσημο που σχετιζόταν με τον αρχικό, μικρότερο ναό. Η παρουσία της ενισχύει την υπόθεση ότι η περιοχή είχε θρησκευτική σημασία ήδη πριν από την επέκταση και τελική μορφοποίηση του ναού.

Η Παναγία Βρεφοτρόφος πανηγυρίζει δύο φορές τον χρόνο: – 8 Σεπτεμβρίου (Γέννηση της Θεοτόκου) – 3 Φεβρουαρίου (σύναξη της Παναγίας Βρεφοτρόφου)

Ως μνημείο εντός του πυκνού αστικού ιστού του Αγίου Νικολάου, ο ναός συνδυάζει τη βυζαντινή μνήμη με τη σύγχρονη ζωή της πόλης και λειτουργεί ως ζωντανό στοιχείο της πολιτιστικής της ταυτότητας.

Κατηγορίες

Ετικέτες