Αρχαιολογικός Χώρος Φαλάσαρνας

Περιγραφή

Κτισμένη στους πρόποδες του όρους Γραμβούσα, με θέα προς το Λιβυκό Πέλαγος, η Φαλάσαρνα υπήρξε μία από τις πιο εξελιγμένες πόλεις της αρχαίας Κρήτης — τόσο ως προς την πολεοδομία όσο και ως προς την τεχνική της υποδομή. Η στρατηγική της θέση την κατέστησε κομβικό σημείο του θαλάσσιου εμπορίου στη δυτική πλευρά του νησιού, ενώ το λιμάνι της, χτισμένο σε φυσικό κόλπο, αποτέλεσε πραγματικό αριστούργημα αρχαίας μηχανικής. Η πόλη ιδρύθηκε πιθανότατα τον 8ο αιώνα π.Χ., και η μεγαλύτερη ανάπτυξή της σημειώθηκε κατά την κλασική και ελληνιστική περίοδο (5ος–3ος αι. π.Χ.). Η Φαλάσαρνα ήταν πολιτικά ανεξάρτητη πόλη–κράτος και έκοβε δικό της νόμισμα με την παράσταση της θεάς Δίκτυννας — της τοπικής εκδοχής της Άρτεμης, της οποίας το ιερό βρισκόταν στο κοντινό ακρωτήριο της Γραμβούσας. Η θεά αυτή ήταν προστάτιδα των ναυτικών, των κυνηγών και της ελευθερίας, κάτι που αντανακλούσε πλήρως τον χαρακτήρα της πόλης. Το πιο εντυπωσιακό τμήμα του αρχαιολογικού χώρου είναι τα κατάλοιπα του λιμανιού, το οποίο — σύμφωνα με αρχαίες μαρτυρίες — ήταν πλήρως απομονωμένο από την ανοιχτή θάλασσα και συνδεόταν μαζί της μέσω στενού καναλιού. Στο εσωτερικό του υπήρχαν νεώσοικοι, αποβάθρες και ένα σύστημα ραμπών, ενώ όλο το συγκρότημα περιβαλλόταν από ισχυρά οχυρωματικά τείχη και πύργους που εξακολουθούν να υψώνονται πάνω από τα ερείπια. Το λιμάνι αποκόπηκε ολοκληρωτικά από τη θάλασσα μετά τον ισχυρό σεισμό του 365 μ.Χ., ο οποίος ανύψωσε το δυτικό παράκτιο μέτωπο της Κρήτης κατά αρκετά μέτρα. Χάρη σε αυτό, οι δομές του λιμανιού διατηρήθηκαν σχεδόν άθικτες — σήμερα βρίσκονται αρκετά χιλιόμετρα μακριά από τη σημερινή ακτογραμμή. Στην έκταση της πόλης έχουν αποκαλυφθεί επίσης η ακρόπολη, μνημειώδεις πύλες, εργαστήρια λιθοτεχνίας, καθώς και το ιερό της Δίκτυννας, όπου βρέθηκαν ελληνικές επιγραφές, βωμοί και θραύσματα αγαλμάτων. Γύρω από την ακρόπολη σώζονται τμήματα κυκλώπειων τειχών και λαξευμένες δεξαμενές. Παρά την ισχύ της, η Φαλάσαρνα καταστράφηκε βίαια από τους Ρωμαίους το 67 π.Χ., επειδή υποστήριζε πειρατές που κυριαρχούσαν τότε στη Μεσόγειο. Οι ρωμαϊκές λεγεώνες ισοπέδωσαν την πόλη, γέμισαν το λιμάνι με χώμα και κατέστρεψαν τις υποδομές της. Μετά την καταστροφή αυτή, η Φαλάσαρνα δεν ξανασηκώθηκε ποτέ. Σήμερα ο αρχαιολογικός χώρος αποτελεί ένα από τα καλύτερα διατηρημένα παραδείγματα αρχαίου λιμανιού στην Κρήτη. Περπατώντας ανάμεσα στα ερείπια, μπορεί κανείς να εντοπίσει τις γραμμές των παλαιών τειχών και τα ίχνη του καναλιού, ενώ από ψηλά απλώνεται η θέα στα τιρκουάζ νερά και στη νησίδα του Μπάλου. Η Φαλάσαρνα συναρπάζει όχι μόνο τους αρχαιολόγους αλλά και τους ταξιδιώτες. Είναι ένα μέρος όπου η γη και η θάλασσα κυριολεκτικά αντάλλαξαν θέσεις — το παλιό λιμάνι βρίσκεται σήμερα μέσα σε καλλιεργημένες εκτάσεις, και ο πυθμένας του αποτελεί πλέον ελαιώνα. Οι πέτρες αυτής της αρχαίας πόλης θυμίζουν πως ο χρόνος στην Κρήτη δεν καταστρέφει· απλώς μετακινεί τα όρια ανάμεσα στον κόσμο των ανθρώπων και τον κόσμο των θεών.

Κατηγορίες

Ετικέτες