Τοποθεσία
Αρχαία Ελεύθερνα
Αρχαία Ελεύθερνα, Ρέθυμνο

Αρχαία Ελεύθερνα – Αρχαία Ελεύθερνα, Ρέθυμνο
Η Ελεύθερνα είναι ένας από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Κρήτης, χτισμένος στις πλαγιές του Ψηλορείτη, περίπου 25 χιλιόμετρα ανατολικά του Ρεθύμνου. Η πόλη κατοικούνταν αδιάλειπτα από τη γεωμετρική περίοδο (9ος αι. π.Χ.) έως και τους βυζαντινούς χρόνους. Οι ανασκαφές έχουν αποκαλύψει την ακρόπολη, οικίες, ιερά, νεκροταφεία και πολυάριθμα ευρήματα που επιτρέπουν την παρακολούθηση της ανάπτυξης του κρητοελληνικού πολιτισμού από την ομηρική εποχή έως τον Μεσαίωνα.
Περιγραφή
Η αρχαία Ελεύθερνα ήταν μία από τις τρεις σημαντικότερες πόλεις της αρχαίας Κρήτης, μαζί με την Κνωσό και τη Γόρτυνα. Η θέση της — σε λόφο ανάμεσα σε δύο κοιλάδες, με πρόσβαση σε πηγές και έλεγχο των δρόμων που συνέδεαν τον βορρά με τον νότο του νησιού — την κατέστησε ισχυρή και εύπορη πόλη–κράτος.
Η πόλη φημιζόταν για την κεραμική και τη γλυπτική της, αλλά και για τις επαφές της με τον αιγαιακό και ανατολικό κόσμο. Εδώ αποκαλύφθηκαν πλούσιοι τάφοι της γεωμετρικής περιόδου, ανάμεσά τους ο περίφημος τάφος της αριστοκρατικής γυναίκας στα τέλη του 8ου αι. π.Χ., όπου βρέθηκαν κοσμήματα από χρυσό και ελεφαντόδοντο. Τα ευρήματα αυτά οδήγησαν τους αρχαιολόγους να θεωρήσουν την Ελεύθερνα έναν από τους σημαντικότερους οικισμούς της ομηρικής εποχής.
Στην περιοχή της πόλης βρίσκεται επίσης η νεκρόπολη της Ορθής Πέτρας, όπου αποκαλύφθηκαν εξαιρετικές μαρτυρίες ταφικών πρακτικών, μεταξύ αυτών και καύσεις, γεγονός που επιβεβαιώνει γνωριμία με τα έθιμα που περιγράφονται στην Ιλιάδα. Το 2016 άνοιξε κοντά στον χώρο το σύγχρονο Μουσείο Αρχαίας Ελεύθερνας, το οποίο παρουσιάζει ευρήματα από ολόκληρη την περιοχή — από κεραμική και γλυπτά μέχρι κοσμήματα και επιγραφές.
Κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο η πόλη επεκτάθηκε, αποκτώντας αγορά, ιερά, λουτρά και υδραγωγείο, τα ερείπια του οποίου εξακολουθούν να διατρέχουν την κοιλάδα. Η Ελεύθερνα υπήρξε επίσης χριστιανικό κέντρο: έχουν αποκαλυφθεί τρεις παλαιοχριστιανικές βασιλικές που μαρτυρούν τη συνέχεια του θρησκευτικού βίου.
Η σημερινή Ελεύθερνα είναι ένας ιδιαίτερος τόπος — ήσυχος, λιτός και φωτεινός. Ο περίπατος ανάμεσα στα ερείπια, ανάμεσα σε ελιές και άγρια βότανα, προσφέρει την αίσθηση άμεσης επαφής με τις απαρχές της ελληνικής ιστορίας. Και οι κάτοικοι των γύρω χωριών λένε πως «κάθε πέτρα στην Ελεύθερνα έχει κάτι να πει» — και ότι τη νύχτα, όταν φυσά ο άνεμος από τον Ψηλορείτη, ακούγονται ακόμη τα τραγούδια των παλιών πολεμιστών.
Τοποθεσία
Αρχαία Ελεύθερνα, Ρέθυμνο
Συντεταγμένες: 35.32651, 24.67623