Lokalizacja
Monastyr Chrysoskalitissa
Chrisoskalitissa, Chania

Monastyr Chrysoskalitissa – Chrisoskalitissa, Chania
Monastyr Chrysoskalitissa, poświęcony Zaśnięciu Matki Bożej (Κοίμηση της Θεοτόκου), to ufortyfikowany klasztor z XVII wieku, położony na skalistym wzniesieniu około 35 metrów nad poziomem morza. Jego nazwa oznacza „Złoty Schodek” i wiąże się z lokalną legendą, według której jeden ze stopni prowadzących do klasztoru był ze szczerego złota, lecz tylko ludzie bez grzechu mogli go zobaczyć. Klasztor stanowił dawniej punkt obserwacyjny i schronienie przed piratami, a dziś jest jednym z najważniejszych sanktuariów południowo-zachodniej Krety.
Opis
Monastyr Chrysoskalitissa stoi samotnie na białym klifie, z którego roztacza się widok na Morze Libijskie i wyspę Elafonisi. Jego położenie sprawia, że od wieków był zarówno miejscem modlitwy, jak i strażnicą nadmorskiego szlaku. Zbudowany w XVII wieku, prawdopodobnie na miejscu starszego, bizantyjskiego ośrodka monastycznego, był ufortyfikowany grubymi murami, co chroniło go przed częstymi atakami piratów saraceńskich i korsarzy.
Nazwa klasztoru — Chrysoskalitissa, czyli „Złoty Schodek” — związana jest z legendą, która do dziś fascynuje pielgrzymów i turystów. Według przekazu, z 98 stopni prowadzących do klasztoru jeden wykonany był ze złota, ale tylko człowiek całkowicie czysty duchowo mógł go dostrzec. Dla pozostałych pozostawał niewidzialny. W interpretacji teologicznej symbolizuje to duchową ścieżkę oczyszczenia — wspinaczkę, na końcu której światło Bożej mądrości staje się widoczne tylko dla tych, którzy kroczą w pokorze i wierze.
Wnętrze kompleksu jest skromne, zgodne z tradycją kreteńskich klasztorów nadmorskich. W głównym kościele (katholikonie) przechowywana jest czczona ikona Matki Bożej „Chrysoskalitissis”, otaczana przez wiernych szczególną czcią. Obok znajduje się niewielkie muzeum, w którym zgromadzono stare księgi liturgiczne, krzyże procesyjne, rękopisy i naczynia liturgiczne — świadectwo nieprzerwanej obecności duchowej tego miejsca przez stulecia.
Podczas okresu tureckiej okupacji klasztor był jednym z ośrodków oporu i schronieniem dla powstańców. Jego odległe położenie i naturalne warunki obronne pozwalały ukrywać broń, rannych i uciekinierów. W czasie powstania kreteńskiego w 1821 roku, a także podczas późniejszego zrywu w 1866, mnisi z Chrysoskalitissy wspierali rebeliantów, narażając życie i klasztorne dobra.
Dziś miejsce zachowuje atmosferę spokoju i kontemplacji. Białe mury klasztoru kontrastują z błękitem morza, a widok z tarasu zapiera dech w piersiach — zwłaszcza o zachodzie słońca, gdy światło pada na skalne urwiska i zatokę Elafonisi. W święto Zaśnięcia Matki Bożej (15 sierpnia) klasztor ożywa — odbywa się tu uroczysta liturgia i pielgrzymka, która od wieków przyciąga wiernych z całego regionu.
Monastyr Chrysoskalitissa to miejsce, w którym sacrum spotyka się z legendą. Trudno powiedzieć, czy złoty schodek naprawdę istniał, ale stojąc na kamiennych stopniach prowadzących ku świątyni, łatwo uwierzyć, że każdy krok w górę jest symbolem — nie ku złotu ziemi, lecz ku światłu, które od wieków świeci nad południową Kretą.
Lokalizacja
Chrisoskalitissa, Chania
Współrzędne: 35.31125, 23.53327