Lokalizacja
Monastyr Asomaton
Monastiraki, Rethymno
Monastyr Asomaton – Monastiraki, Rethymno
Monastyr Asomaton, poświęcony Archaniołom (Asomatoi, czyli „Bezcielesni”), to dawny klasztor o średniowiecznym rodowodzie, położony w sercu doliny Amari, jednej z najbardziej zielonych i historycznie znaczących części Krety. Choć dziś znajduje się w ruinie, przez wieki był ważnym ośrodkiem religijnym i edukacyjnym, a w czasach tureckiej okupacji – miejscem działalności powstańczej. Zachowane budynki klasztorne, zrujnowany kościół i fragmenty murów świadczą o jego dawnej świetności i roli, jaką odgrywał w regionie.
Opis
Monastyr Asomaton (dosłownie: „Monastyr Bezcielesnych”, czyli Archaniołów Michała i Gabriela) leży w samym sercu doliny Amari, pośród oliwnych drzew, pól i wzgórz, które od wieków stanowią duchowe zaplecze centralnej Krety. Według przekazów klasztor istniał już w okresie późnobizantyjskim (XIII–XIV w.), choć obecne zabudowania pochodzą głównie z XVI i XVII wieku, z czasów weneckiego panowania.
W okresie osmańskim Asomaton należał do najbardziej aktywnych klasztorów regionu. Mnisi angażowali się w ruch oporu, wspierali powstańców, a klasztorne pomieszczenia służyły jako schronienie dla rannych i konspiratorów. W tym czasie w klasztorze działała także szkoła duchowna i pisarska, w której uczono języka greckiego, historii i teologii — co w czasach okupacji stanowiło formę oporu wobec turkifikacji.
W XIX wieku, podczas powstania w 1866 roku, klasztor ponownie odegrał ważną rolę — przechowywano tu broń i żywność dla rebeliantów walczących w górach Psiloritis. Po upadku powstania został częściowo zniszczony przez Turków, a po ich odwrocie nigdy już nie odzyskał dawnej pozycji.
Po II wojnie światowej monastyr stopniowo pustoszał. Mnisi opuścili go w połowie XX wieku, a budynki, pozbawione opieki, popadły w ruinę. Do dziś zachowały się pozostałości zabudowań klasztornych, fragmenty cel, studnia, częściowo zawalony katholikon oraz resztki muru otaczającego dziedziniec.
W ostatnich dekadach lokalne władze i archeolodzy podejmują próby zabezpieczenia ruin, a mieszkańcy doliny Amari traktują miejsce z szacunkiem i nostalgią. Wciąż odprawia się tu nieliczne nabożeństwa w dzień Archaniołów, 8 listopada, kiedy na dziedzińcu pojawia się kilka świec i wiązek bazylii — symbol życia i pamięci.
Dziś Asomaton jest miejscem ciszy. Porośnięty dziką roślinnością klasztor zdaje się znikać w krajobrazie, jakby sam stawał się „bezcielesny” — zgodnie ze swym imieniem. Kamienie, które pozostały, nie potrzebują już słów: opowiadają historię o wierności, zapomnieniu i przemijaniu, tak typową dla kreteńskich klasztorów, które były jednocześnie twierdzami wiary i bastionami wolności.
Lokalizacja
Monastiraki, Rethymno
Współrzędne: 35.24238, 24.66305