Lokalizacja
Kościół Świętych Ojców - Polyrrhenia
Polyrrhenia, Chania
Kościół Świętych Ojców - Polyrrhenia – Polyrrhenia, Chania
Kościół Świętych Ojców (Άγιοι Πατέρες) w Polyrrhenii to niewielka, kamienna świątynia zbudowana w XIII–XIV wieku na ruinach starożytnego akropolu. Stanowi jeden z najcenniejszych przykładów bizantyjskiej architektury sakralnej zachodniej Krety. Położony na szczycie wzgórza, z którego rozciąga się widok na zatokę Kissamos i półwysep Rodopou, kościół zachował fragmenty fresków z okresu późnobizantyjskiego oraz elementy antycznych kolumn wmurowane w jego ściany.
Opis
Kościół Świętych Ojców w Polyrrhenii wznosi się w miejscu, które przez tysiąclecia było duchowym sercem tej części Krety. Na jego fundamentach wciąż widoczne są pozostałości murów antycznego akropolu i fragmenty kolumn – niemie świadectwo, że chrześcijańska świątynia została zbudowana na miejscu dawnego pogańskiego sanktuarium, zgodnie z symboliczną praktyką chrystianizacji dawnych miejsc kultu.
Świątynia, datowana na XIII–XIV wiek, reprezentuje typ jednonawowego kościoła kopułowego (troullotos), charakterystycznego dla bizantyjskiej prowincji kreteńskiej. Wnętrze zdobiły freski przedstawiające sceny z życia Chrystusa, proroków i Ojców Kościoła, z których część — zwłaszcza w apsydzie i kopule — zachowała się w szczątkowej formie. Wśród nich widoczne są fragmenty przedstawień Pantokratora i aniołów, utrzymane w typowym dla późnego Bizancjum stylu o silnym modelunku twarzy i ciemnej palecie barw.
Kościół został poświęcony Świętym Ojcom Soboru Ekumenicznego, którzy według tradycji bronili ortodoksji wiary. Dla mieszkańców okolicznej wioski Polyrrhenia był jednak nie tylko miejscem modlitwy, lecz także punktem pielgrzymkowym, z którego rozpościera się widok na trzy strony Krety – morze, góry i doliny – symbolicznie łączące niebo i ziemię.
W kamiennych ścianach widać fragmenty antycznych marmurów i bloków pochodzących z dawnej świątyni greckiej, prawdopodobnie poświęconej Zeusowi lub Atenie Polias, czczonym w starożytnej Polyrrhenii. Takie wykorzystanie materiału z wcześniejszych budowli było nie tylko praktyczne, lecz również teologiczne – miało wyrażać zwycięstwo wiary chrześcijańskiej nad dawnymi kultami.
Wokół kościoła znajdują się resztki dawnych murów obronnych i wykute w skale groty, które według miejscowej tradycji służyły pustelnikom i mnichom w pierwszych wiekach chrześcijaństwa. Do dziś miejsce to zachowuje szczególną atmosferę – ciszy, światła i przestrzeni.
W dniu obchodów ku czci Świętych Ojców (pierwsza niedziela po Zesłaniu Ducha Świętego) na wzgórzu gromadzą się mieszkańcy Kissamos, przynosząc jedzenie i wino, by po nabożeństwie wspólnie świętować w cieniu oliwek.
Kościół Świętych Ojców w Polyrrhenii jest jednym z tych miejsc, gdzie historia Krety układa się warstwami – od antycznej polis po bizantyjską wiarę, od ruin po świętość. Kamienne mury, wciąż stojące pośród ciszy gór, przypominają, że duch tego miejsca nie zgasł – tylko przyjął nową formę, tak jak sama Kreta, która nigdy nie przestała łączyć ziemię i niebo.
Lokalizacja
Polyrrhenia, Chania
Współrzędne: 35.45657, 23.65290