Τοποθεσία
Ιερός Ναός Μιχαήλ Αρχαγγέλου στην Αράδενα
Αράδενα, Χανιά
Ιερός Ναός Μιχαήλ Αρχαγγέλου στην Αράδενα – Αράδενα, Χανιά
Ο Ιερός Ναός του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στην Αράδενα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ιερά μνημεία της περιοχής των Σφακίων και ένα από τα καλύτερα διατηρημένα δείγματα μνημειακής ζωγραφικής του 14ου αιώνα στη νότια Κρήτη. Χτισμένος στο χείλος του βαθιού φαραγγιού, μέσα σε ένα σχεδόν ολοκληρωτικά εγκαταλελειμμένο χωριό, ενώνει πολλαπλές ιστορικές στρώσεις που φτάνουν έως τους πρώιμους χριστιανικούς χρόνους. Η σημερινή του μορφή διαμορφώθηκε στις αρχές του 14ου αιώνα, όμως τα θεμέλιά του διατηρούν κατάλοιπα μιας πολύ παλαιότερης βασιλικής του 6ου αιώνα. Ο συνδυασμός του άγριου τοπίου, της απομόνωσης και του πλούσιου ζωγραφικού διακόσμου καθιστά τον ναό έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς της νότιας Κρήτης.
Περιγραφή
Ο ναός έχει τη μορφή σταυροειδούς εγγεγραμμένου με τρούλο, με εξαγωνικό τρούλο, εκπροσωπώντας τύπο χαρακτηριστικό της λεγόμενης «ελλαδικής» σχολής, της οποίας οι επιρροές διακρίνονται στις κατασκευαστικές λύσεις και στις αναλογίες του οικοδομήματος. Τοποθετημένος σε ύψωμα πάνω από το φαράγγι της Αράδενας, καταλαμβάνει τη θέση παλαιάς παλαιοχριστιανικής βασιλικής, γεγονός που μαρτυρεί τη συνέχεια της λατρευτικής παράδοσης στο συγκεκριμένο σημείο των Σφακίων.
Το εσωτερικό του ναού κοσμείται από σύνολο τοιχογραφιών του 14ου αιώνα. Ο εικονογραφικός κύκλος περιλαμβάνει σκηνές από τη ζωή του Χριστού, απεικονίσεις του Αρχαγγέλου Μιχαήλ καθώς και πολυάριθμες μορφές αγίων. Η διακόσμηση χαρακτηρίζεται από έντονη χρωματικότητα και στοιχεία τυπικά της υστεροβυζαντινής κρητικής ζωγραφικής. Παρά την πάροδο των αιώνων, τα έργα έχουν διατηρηθεί σε σχετικά καλή κατάσταση, ενώ η τεχνοτροπία τους παραπέμπει στον τοπικό καλλιτεχνικό κύκλο που αναπτύχθηκε στο νησί κατά την ενετική περίοδο.
Μετά την εγκατάλειψη του οικισμού της Αράδενας, ο ναός διατήρησε τον αρχικό του χαρακτήρα. Η γύρω περιοχή, χωρίς κατοικίες και ανθρώπινη δραστηριότητα, προσδίδει στον χώρο μια ιδιαίτερη, σχεδόν αρχαιολογική ατμόσφαιρα. Η πρόσβαση γίνεται μέσω της κρεμαστής γέφυρας πάνω από το φαράγγι ή από τον δρόμο που οδηγεί από την Ανώπολη· το έδαφος είναι βατό, αλλά απαιτεί προσοχή λόγω της μορφολογίας της πλαγιάς.
Ο Ιερός Ναός του Αρχαγγέλου Μιχαήλ παραμένει ένα από τα κομβικά σημεία αναφοράς για τη μελέτη της μνημειακής τέχνης της νότιας Κρήτης και τεκμήριο της πολυαιώνιας χριστιανικής παρουσίας στην περιοχή των Σφακίων.
Τοποθεσία
Αράδενα, Χανιά
Συντεταγμένες: 35.22358, 24.06261