Τοποθεσία
Κάνδανος
Κάνδανος, Χανιά
Κάνδανος – Κάνδανος, Χανιά
Το Λουτρό είναι από τα μέρη που δεν τα φτάνεις τυχαία· τα επιλέγεις. Χωμένο ανάμεσα σε απότομους βράχους και το γαλάζιο του Λιβυκού, ένα χωριό χωρίς δρόμους, χωρίς αυτοκίνητα, χωρίς τον θόρυβο της καθημερινότητας. Εδώ όλα έρχονται διά θαλάσσης — άνθρωποι, τρόφιμα, ιστορίες. Είναι ένα λιμανάκι που μοιάζει να μην ανήκει στο σήμερα, κι όμως κάθε ταξιδιώτης που πατάει στο μικρό μόλο νιώθει ότι ξύπνησε μέσα σε καλοκαίρι παλιότερης εποχής.
Περιγραφή
Η Κάνδανος βρίσκεται σε μια εύφορη κοιλάδα, ανάμεσα σε πλαγιές γεμάτες ελιές και μικρά περιβόλια, με νερά που κατεβαίνουν από τις γύρω ράχες. Πριν τον πόλεμο ήταν από τα πιο ζωντανά και πλούσια χωριά της νοτιοδυτικής Κρήτης· κέντρο εμπορίου, τόπος με αγορά, με εργαστήρια, με σχολεία. Η ζωή κυλούσε δυνατά εδώ, κι αυτό ακριβώς το σφρίγος της κοινότητας είναι που έκανε την καταστροφή του 1941 ακόμη πιο βαθιά.
Η ιστορία είναι γνωστή στους Κρητικούς αλλά ο επισκέπτης τη νιώθει στο δέρμα: μετά την αντίσταση των κατοίκων στους Γερμανούς αλεξιπτωτιστές, το χωριό καταστράφηκε συθέμελα. Δεν έμεινε σπίτι όρθιο. Οι πέτρες των δρόμων μαύρισαν, οι αυλές ερήμωσαν, οι άνθρωποι εκτελέστηκαν. Αλλά η Κάνδανος δεν χάθηκε. Οι κάτοικοι την ξαναέχτισαν, όπως ξανασηκώνεται ο άνθρωπος όταν δεν έχει άλλη επιλογή παρά να επιβιώσει.
Σήμερα ο επισκέπτης βρίσκει ένα χωριό ήσυχο, σχεδόν γαλήνιο, με καφενεία που βλέπουν στον κάμπο και φωνές που επιστρέφουν σιγά-σιγά στην καθημερινότητα. Αλλά η μνήμη παραμένει ζωντανή. Οι επιγραφές που βρίσκονται στην είσοδο, τα σημεία που υποδεικνύουν τα παλιά σπίτια, οι ιστορίες που λένε οι ηλικιωμένοι στα καφενεία — όλα θυμίζουν ότι η Κάνδανος δεν είναι χωριό όπως τα άλλα. Είναι σύμβολο.
Η φύση γύρω είναι πλούσια, σχεδόν προκλητικά όμορφη, σαν να ισορροπεί τον ανθρώπινο πόνο: πλατάνια, νερά, ελαιώνες, μικρές εκκλησίες που στέκουν ακόμη από αιώνες πριν. Στον δρόμο προς τα χωριά του Σελίνου ή προς τη Σούγια, η Κάνδανος είναι φυσικός κόμβος· αλλά κυρίως είναι τόπος που σε αναγκάζει να σταθείς, όχι για να «δεις», αλλά για να σκεφτείς.
Το βράδυ το χωριό ησυχάζει, και ο αέρας κατεβαίνει από τις ράχες με έναν τρόπο σχεδόν τελετουργικό. Η Κάνδανος δεν επιβάλλεται με θέα ή με γραφικότητα· επιβάλλεται με αλήθεια. Είναι ένας τόπος που οι Κρητικοί κουβαλούν στην καρδιά τους — και ένας τόπος που κανείς που τον επισκέπτεται δεν ξεχνά εύκολα.
Η Κάνδανος δεν είναι προορισμός· είναι μάθημα. Και κάθε περαστικός, έστω και για λίγο, γίνεται κομμάτι αυτού του μαθήματος.
Τοποθεσία
Κάνδανος, Χανιά
Συντεταγμένες: 35.32745, 23.74159