Τοποθεσία
Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου στη Φαλάνδρα
Φαλάνδρα, Ηράκλειο
Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου στη Φαλάνδρα – Φαλάνδρα, Ηράκλειο
Ο Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου στη Φαλάνδρα αποτελεί το σωζόμενο υπόλειμμα ενός παλαιού οχυρωμένου μοναστηριακού συγκροτήματος, κτισμένου σε λόφο κοντά στον αρχαιολογικό χώρο της Φαιστού. Ο λιτός, πέτρινος όγκος του ναού είναι σήμερα το μοναδικό πλήρως αναγνώσιμο στοιχείο της άλλοτε εκτεταμένης μοναστηριακής εγκατάστασης. Πρόκειται για τόπο όπου η διατηρημένη δομή — αν και ταπεινή — επιτρέπει την ανασύσταση της ιστορίας ενός μοναστηριού που λειτούργησε εδώ από τα μεσαιωνικά χρόνια έως και την περίοδο της ενετικής κυριαρχίας στην Κρήτη.
Περιγραφή
Ο Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου στη Φαλάνδρα αποτελεί το κεντρικό σωζόμενο υπόλειμμα ενός οχυρωμένου μοναστηριού που λειτουργούσε στο σημείο αυτό ήδη από τον 10ο αιώνα. Η πρώτη μοναστική κοινότητα αποδίδεται στον Άγιο Ιωάννη τον Ξένο, αν και από την πρώιμη αυτή φάση δεν διατηρούνται σχεδόν καθόλου οικοδομικά ίχνη, πέρα από μια δεξαμενή νερού παλαιοχριστιανικής χρονολόγησης. Ο σημερινός ναός ανήκει στην ενετική περίοδο, πιθανότατα στον 16ο αιώνα, όταν το συγκρότημα επεκτάθηκε και προσαρμόστηκε σε αμυντικές ανάγκες.
Ο ναός είναι μονόχωρος, με καμαροσκέπαστη κάλυψη και απλή πέτρινη πρόσοψη. Στη βόρεια πλευρά διακρίνεται ένας ογκώδης τοξοειδής σχηματισμός, ο οποίος υποδηλώνει την ύπαρξη δεύτερου κλίτους ή μεταγενέστερη οικοδομική επέκταση. Στον ευρύτερο χώρο του μοναστηριού υπήρχαν τείχη οχύρωσης, κελιά μοναχών, πύργος παρατήρησης και βοηθητικά κτίσματα. Γύρω από τον ναό έχουν εντοπιστεί τάφοι τοπικών επιφανών προσώπων, μεταξύ των οποίων και ένας τάφος του 1581, που μαρτυρεί τον αναγεννησιακό χαρακτήρα της ύστερης φάσης του συγκροτήματος.
Το μοναστήρι καταστράφηκε κατά την εξέγερση εναντίον των Τούρκων το 1821. Στις επόμενες δεκαετίες τα κτίσματα αποσυναρμολογήθηκαν σταδιακά και χρησιμοποιήθηκαν ως οικοδομικό υλικό, με αποτέλεσμα σήμερα μόνο ο ναός του Αγίου Γεωργίου να σώζεται σε μορφή που επιτρέπει την αναγνώριση του αρχικού σχεδίου. Ολόκληρη η περιοχή χρήζει τεκμηρίωσης και προστασίας, καθώς η αξία της έγκειται κυρίως στη μεγάλη ιστορική σημασία και στη στενή σύνδεσή της με τη γειτονική Φαιστό.
Τοποθεσία
Φαλάνδρα, Ηράκλειο
Συντεταγμένες: 35.05132, 24.81011