Τοποθεσία
Παλαιοχριστιανική Βασιλική Ριμοκκλήσα στο Βιζάρι
Βιζάρι, Ρέθυμνο
Παλαιοχριστιανική Βασιλική Ριμοκκλήσα στο Βιζάρι – Βιζάρι, Ρέθυμνο
Παλαιοχριστιανική Βασιλική στο Βιζάρι, γνωστή τοπικά ως Ριμοκκλήσα (ο «εγκαταλελειμμένος ναός»), αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εκκλησιαστικά μνημεία της περιοχής Αμαρίου στην Κρήτη. Βρίσκεται στη θέση «Ελληνικά», κοντά στο χωριό Βιζάρι του νομού Ρεθύμνου. Η βασιλική αποκαλύφθηκε κατά τις ανασκαφές του 1956 από τον Κ. Καλοκύρη. Πρόκειται για τρίκλιτο ναό με νάρθηκα και ξύλινη στέγη, διαστάσεων 34 × 17 μέτρων. Το δάπεδο ήταν στρωμένο με πήλινες πλάκες. Η αρχική κατασκευή χρονολογείται στον 6ο αιώνα, ενώ κατά τον 7ο–8ο αιώνα υπέστη ανακατασκευή. Τελικά καταστράφηκε το 824 μ.Χ. κατά τις αραβικές επιδρομές. Ο ναός ήταν αφιερωμένος στην Παναγία και στους Αγίους Βλάσιο και Θεόδωρο. Πιστεύεται ότι ίσως χρησίμευε ως καθέδρα της επισκοπής Συβρίτου. Στις ανασκαφές βρέθηκαν κιονόκρανα ιωνικού και κορινθιακού ρυθμού, κίονες που χώριζαν τα κλίτη, λειτουργικά σκεύη, λυχνάρια και βυζαντινά καθώς και αραβικά νομίσματα. Σήμερα τα ερείπια της βασιλικής είναι προσβάσιμα στους επισκέπτες και αποτελούν σημαντικό δείγμα της παλαιοχριστιανικής εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής της Κρήτης.
Περιγραφή
Η Παλαιοχριστιανική Βασιλική Ριμοκκλήσα στο Βιζάρι, κτισμένη ανάμεσα στους ελαιώνες της κοιλάδας του Αμαρίου, είναι από εκείνα τα μνημεία που θυμίζουν τη θρησκευτική συνέχεια της Κρήτης – από τα αρχαία ιερά έως τον χριστιανισμό. Ο ναός ανεγέρθηκε τον 6ο αιώνα μ.Χ., στην περίοδο της πρώιμης Βυζαντινής αυτοκρατορίας, όταν το νησί αποτελούσε σημαντικό διοικητικό και πνευματικό κέντρο του Ανατολικού Ρωμαϊκού κράτους.
Τα σωζόμενα θεμέλια και τμήματα των τοίχων δείχνουν ότι επρόκειτο για τρίκλιτη βασιλική εντυπωσιακών διαστάσεων (περίπου 35 × 20 μ.), με ημικυκλική αψίδα, κιονοστοιχίες που χώριζαν τα κλίτη και νάρθηκα στην είσοδο. Στην αψίδα διατηρούνται ίχνη ψηφιδωτών και αποσπάσματα μαρμάρινης διακόσμησης, ενώ στο δάπεδο έχουν εντοπιστεί πολύχρωμα ψηφιδωτά με γεωμετρικά μοτίβα, κλήματα και σταυρούς — χαρακτηριστικά της χριστιανικής εικονογραφίας του 6ου αιώνα.
Οι αρχαιολογικές έρευνες του 20ού αιώνα υποδεικνύουν ότι η βασιλική ίσως αποτελούσε τμήμα μεγαλύτερου εκκλησιαστικού ή μοναστικού συγκροτήματος, το οποίο περιλάμβανε βαπτιστήριο και βοηθητικά κτίσματα. Στην περιοχή έχουν επίσης βρεθεί κατάλοιπα τάφων, κάτι που δείχνει ότι ο χώρος χρησιμοποιήθηκε και ως νεκρόπολη.
Η ονομασία «Ριμοκκλήσα» (Ριμοκλήσι) εμφανίζεται στην τοπική παράδοση και πιθανότατα δηλώνει παλαιά λατρευτική ονομασία ή ίσως το όνομα κάποιου κτήτορα. Υπάρχουν μαρτυρίες ότι η βασιλική καταστράφηκε από σεισμό γύρω στον 7ο αιώνα, και πως τα υλικά των ερειπίων της χρησιμοποιήθηκαν αργότερα στην οικοδόμηση μεσαιωνικών ναών της περιοχής Βιζαρίου.
Σήμερα ο χώρος έχει εν μέρει αναστηλωθεί και προστατεύεται ως αρχαιολογικό μνημείο. Τα πέτρινα θεμέλια και τα υπολείμματα κιόνων είναι ορατά και επισκέψιμα, ενώ ενημερωτικές πινακίδες παρουσιάζουν την ιστορία και την αρχιτεκτονική του μνημείου.
Η Βασιλική Ριμοκκλήσα στο Βιζάρι αποτελεί ένα από τα σημεία όπου η πνευματική ιστορία της Κρήτης αποκαλύπτεται σε όλο της το εύρος: από τα αρχαία ιερά και τα πρώτα χριστιανικά μνημεία έως τα μεσαιωνικά μοναστήρια. Στην ησυχία του Βιζαρίου, ανάμεσα στους ελαιώνες, μπορεί κανείς σχεδόν να αφουγκραστεί τον απόηχο των παλαιών ύμνων και να νιώσει ότι οι πέτρες που σώθηκαν δεν είναι νεκρές – κρατούν ακόμη τη μνήμη των πρώτων αιώνων της πίστης στο νησί.
Τοποθεσία
Βιζάρι, Ρέθυμνο
Συντεταγμένες: 35.20914, 24.69461