Monastyr Arkadi

Opis

Klasztor Arkadi, położony pośród wzgórz płaskowyżu Amari, jest jednym z najświętszych miejsc na Krecie — zarówno duchowo, jak i narodowo. Według tradycji jego początki sięgają V wieku n.e., gdy w tym miejscu istniał niewielki monastyr założony przez mnicha Arkadiosa. Obecny kompleks został przebudowany w XVI wieku przez Wenecjan, w czasie rozkwitu sztuki renesansowej na wyspie.

Główny kościół klasztorny (katholikon) poświęcony jest Przemienieniu Pańskiemu i Świętemu Konstantynowi. Fasada świątyni, zbudowana z miejscowego piaskowca, jest arcydziełem kreteńskiego renesansu — łączy elementy gotyckie i barokowe, z kolumnami, zdobionymi portalami i płaskorzeźbami w stylu włoskich mistrzów. Wnętrze klasztoru zachowało średniowieczny charakter — masywne mury, wąskie okna i ciche krużganki otaczające dziedziniec.

Jednak Arkadi zapisało się w historii przede wszystkim jako miejsce tragicznego heroizmu. W listopadzie 1866 roku, podczas wielkiego powstania Krety przeciwko okupacji osmańskiej, klasztor stał się schronieniem dla około 900 osób — mnichów, powstańców i cywilów, w tym kobiet i dzieci. Gdy po dwóch dniach oblężenia Turcy przełamali bramy, obrońcy zrozumieli, że nie mają szans. Wtedy przeor Gabriel Marinakis i powstaniec Kostas Giamboudakis podjęli dramatyczną decyzję: wysadzić prochownię, by nie oddać klasztoru i jego mieszkańców w ręce wroga.

Eksplozja, która wstrząsnęła doliną Amari, zabiła większość obrońców i napastników, a sam klasztor został niemal doszczętnie zniszczony. Wieść o tym wydarzeniu rozeszła się po całej Europie, wzbudzając powszechne współczucie i podziw. Arkadi stało się symbolem wolności i poświęcenia, porównywanym do Mesolongi w historii nowożytnej Grecji.

Dziś odbudowany klasztor jest miejscem pielgrzymek i pamięci narodowej. W dawnej prochowni zachowano ślady wybuchu, a w małym muzeum przechowywane są broń, ikony i przedmioty codziennego użytku z czasów powstania. W ossuarium, mieszczącym się w wieży przy wejściu, spoczywają szczątki poległych — w ciszy, przerywanej tylko szumem wiatru i śpiewem cykad.

Spacer po dziedzińcu Arkadi ma w sobie coś z modlitwy i historii jednocześnie. To nie tylko klasztor — to grecki Golgota, miejsce, w którym sacrum i heroizm zlały się w jedno. Każdego 8 listopada, w rocznicę oblężenia, tysiące Kreteńczyków przybywa tu z flagami i zniczami, by oddać cześć tym, którzy w Arkadi wybrali śmierć zamiast niewoli.

Kategorie

Tagi