Τοποθεσία
Τζαμί Κιουτσούκ Χασάν (Γιαλί Τζαμί)
Χανιά, Χανιά

Τζαμί Κιουτσούκ Χασάν (Γιαλί Τζαμί) – Χανιά, Χανιά
Το τέμενος Κιουτσούκ Χασάν, γνωστό επίσης ως Γιαλί Τζαμί («Παραθαλάσσιο Τέμενος»), είναι το αρχαιότερο σωζόμενο τζαμί στα Χανιά και χρονολογείται στον 17ο αιώνα. Χτίστηκε από τους Οθωμανούς λίγο μετά την κατάληψη της πόλης το 1645 και αφιερώθηκε στον Κιουτσούκ Χασάν Πασά, τον πρώτο Οθωμανό διοικητή της Κρήτης. Χαρακτηρίζεται από έναν μεγάλο κεντρικό τρούλο και τέσσερις μικρότερους, που προσδίδουν στο οικοδόμημα το χαρακτηριστικό ανατολίτικο περίγραμμά του.
Περιγραφή
Μετά την κατάληψη των Χανίων από τα οθωμανικά στρατεύματα το 1645, στη θέση του παλιού βενετικού μοναστηριού του Αγίου Νικολάου ανεγέρθηκε ένα νέο τέμενος – σύμβολο της οριστικής επικράτησης των Τούρκων στην πόλη. Το τέμενος Κιουτσούκ Χασάν, χτισμένο από ψαμμόλιθο, συνδυάζει στοιχεία οθωμανικής και βενετικής αρχιτεκτονικής: ορθογώνια κάτοψη με κεντρικό τρούλο, τοξωτή είσοδο και χαρακτηριστικά ημικυκλικά παράθυρα στραμμένα προς τη θάλασσα.
Δεν διαθέτει μιναρέ — κατεδαφίστηκε μετά την απελευθέρωση της Κρήτης τον 19ο αιώνα. Το εσωτερικό του, αρχικά διακοσμημένο με γεωμετρικά μοτίβα και αποσπάσματα από το Κοράνι, σήμερα είναι κενό και χρησιμοποιείται για εκθέσεις και πολιτιστικές εκδηλώσεις. Κατά τους αιώνες που ακολούθησαν, το κτίριο γνώρισε πολλές μετατροπές: υπήρξε αποθήκη, στρατώνας και, μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, καταφύγιο για πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία.
Για τους κατοίκους των Χανίων το τέμενος Κιουτσούκ Χασάν δεν αποτελεί μόνο κατάλοιπο της οθωμανικής περιόδου, αλλά και ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα της πόλης. Αντικατοπτρίζεται στα νερά του λιμανιού σαν πέτρινο μαργαριτάρι — ιδίως στο σούρουπο, όταν ο ήλιος δύει πίσω από τον φάρο και φωτίζει τον τρούλο με απαλό ρόδινο φως.
Ο τοπικός θρύλος αναφέρει ότι στα υπόγεια του τζαμιού υπήρχε κάποτε μια μικρή δεξαμενή με νερό, από την οποία έπιναν τόσο Τούρκοι όσο και Έλληνες, πιστεύοντας πως είχε τη δύναμη να θεραπεύει τα μάτια. Ίσως να πρόκειται για απόηχο της κοινής μνήμης των Χανίων — μιας πόλης όπου επί αιώνες διασταυρώνονταν οι προσευχές στον Θεό, στον Αλλάχ και στον Χριστό, κουβαλώντας την ίδια πνοή του θαλασσινού ανέμου.
Τοποθεσία
Χανιά, Χανιά
Συντεταγμένες: 35.51738, 24.01784