Τοποθεσία
Ιερός Ναός Αγίου Αντωνίου στα Περιβόλια
Περιβόλια, Χανιά
Ιερός Ναός Αγίου Αντωνίου στα Περιβόλια – Περιβόλια, Χανιά
Ο ναός του Αγίου Αντωνίου στο Γκαρίπας είναι μία από εκείνες τις μικρές, σχεδόν λησμονημένες εκκλησίες της κρητικής υπαίθρου που για χρόνια χάνονταν κάτω από στρώματα άγριας βλάστησης. Σήμερα, μερικώς αποκαλυμμένος και ακόμη σε πολύ κακή τεχνική κατάσταση, στέκει ως λιτό ίχνος μιας παλαιότερης παρουσίας — ταπεινός, μονόκλιτος, βυθισμένος στο πράσινο άκρο του οικισμού, μέσα στο περιβάλλον των Περιβολίων. Δεν είναι χώρος εντυπωσιακός, όμως έχει αξία ως ντοκουμέντο: μαρτυρία εγκαταλελειμμένης ιεραρχικής αρχιτεκτονικής, την οποία η τοπική κοινότητα μόλις πρόσφατα άρχισε να σώζει από την οριστική εξαφάνιση.
Περιγραφή
Ο ναός του Αγίου Αντωνίου βρίσκεται στο νοτιοδυτικό άκρο του Γκαρίπας, στην περιοχή των Περιβολίων, στην παλιά επαρχία Κυδωνίας. Πρόκειται για έναν μικρό, μονόκλιτο ναό, τύπου «μονόκλιτος», που εντάσσεται στο χαρακτηριστικό σύνολο των μικρών αγροτικών εκκλησιών της περιοχής. Για πολλά χρόνια παρέμενε εντελώς εγκαταλελειμμένος και κυριολεκτικά «καταπιωμένος» από την πυκνή βλάστηση και τους θάμνους. Ως αποτέλεσμα, η κατασκευή του έχει υποστεί σημαντική φθορά: οι τοίχοι είναι ασταθείς, τμήματα της δομής έχουν αποδυναμωθεί και ο περιβάλλων χώρος απαιτούσε εκτεταμένο καθαρισμό.
Το 2019, τοπικός σύλλογος σε συνεργασία με την αρχαιολογική υπηρεσία και τις δημοτικές αρχές ξεκίνησε τις πρώτες σοβαρές εργασίες με στόχο την αποκάλυψη του ναού και την αποκατάσταση της βασικής προσβασιμότητας. Απομακρύνθηκε η άγρια βλάστηση που κάλυπτε το μνημείο, κατασκευάστηκαν πέτρινα σκαλιά που το συνδέουν με τον δημόσιο δρόμο, καθαρίστηκε ο περιβάλλων χώρος και πραγματοποιήθηκαν προκαταρκτικές εργασίες σταθεροποίησης. Ωστόσο, η πλήρης αποκατάσταση εξακολουθεί να απουσιάζει και η κατάσταση του ναού παραμένει τεχνικά δύσκολη — περισσότερο σημείο τεκμηρίωσης παρά τουριστικός χώρος.
Δεν υπάρχουν διαθέσιμες λεπτομέρειες σχετικά με το εικονογραφικό πρόγραμμα. Καμία αξιόπιστη πηγή δεν αναφέρει τοιχογραφίες ή εσωτερική διακόσμηση, γεγονός που μπορεί να σημαίνει είτε ότι ο ναός ήταν λιτά διακοσμημένος είτε ότι οι διακοσμήσεις δεν διασώθηκαν. Η τοπική τεκμηρίωση περιορίζεται προς το παρόν σε ζητήματα αρχιτεκτονικής και εργασιών αποκάλυψης.
Σήμερα ο ναός του Αγίου Αντωνίου αποτελεί στοιχείο της τοπικής κληρονομιάς — ένα ήσυχο, μη αποκατεστημένο, λιτό μνημείο, αλλά σημαντικό ως μέρος του δικτύου μικρών ιερών κτισμάτων γύρω από το Γκαρίπας και τα Περιβόλια. Είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα της κρητικής «μικρο-αρχιτεκτονικής» της θρησκείας, της οποίας η σημασία βασίζεται στη μνήμη των τοπικών κοινοτήτων και όχι στον τουριστικό χαρακτήρα.
Τοποθεσία
Περιβόλια, Χανιά
Συντεταγμένες: 35.47408, 23.98890