Τοποθεσία
Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου στα Πλεμενιανά
Πλεμενιανά, Χανιά
Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου στα Πλεμενιανά – Πλεμενιανά, Χανιά
Ο Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου στα Πλεμενιανά Κανδάνου–Σελίνου αποτελεί ένα από τα ιδιαίτερα παραδείγματα μεσαιωνικής εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής στη δυτική Κρήτη. Τοποθετημένος λίγο έξω από τον οικισμό, το οικοδόμημα αναδύεται ως μια ταπεινή αλλά σημαντική κατασκευή: μονόχωρος λίθινος ναός με καμαροσκεπή οροφή και χαρακτηριστικό αρχιτεκτονικό «μάτι» — μια διάταξη που, σε συνδυασμό με τη θέση του σε ορεινή κοιλάδα και την εγγύτητα ελαιώνων, χαρίζει στον χώρο έντονη ατμόσφαιρα περισυλλογής. Ο ναός του Αγίου Γεωργίου δεν είναι μεγαλοπρεπής όπως οι αστικές καθεδρικές, αλλά ακριβώς γι’ αυτό — και χάρη στα σωζόμενα τοιχογραφικά στρώματα και την επιγραφή που χρονολογεί το μνημείο στο έτος 1409 — αποτελεί πολύτιμο τεκμήριο για τον κατάλογο μνημείων της Κρήτης: συμβολίζει την αγροτική οικοδομική και καλλιτεχνική δραστηριότητα στα χρόνια του ύστερου Βυζαντίου και της πρώιμης βενετικής περιόδου.
Περιγραφή
Ο ναός χτίστηκε στις αρχές του 15ου αιώνα — η επιγραφή πάνω από την είσοδο αναφέρει το έτος 1409. Το κτίσμα έχει τον τυπικό για την περιοχή του Σελίνου τύπο: μονόκλιτος, με καμαροσκεπή οροφή, σχετικά μικρών διαστάσεων, σε αρμονία με τον χαρακτήρα της τοπικής κοινότητας. Εξωτερικά η μορφή του είναι λιτή — απλή λιθοδομή, δίρριχτη στέγη, μικρά ανοίγματα — χαρακτηριστικά που συναντώνται συχνά στους αγροτικούς ναούς της Κρήτης. Το εσωτερικό όμως διατηρεί πλουσιότερο περιεχόμενο: αποσπάσματα τοιχογραφιών, οι οποίες παρά το πέρασμα του χρόνου σώζονται σε εκπληκτικά καλή κατάσταση σε ορισμένα σημεία.
Στον νότιο τοίχο του ναού σώζεται η σκηνή του μαρτυρίου του Αγίου Γεωργίου στον τροχό — θέμα σπάνιο στη διακόσμηση των κρητικών ναών και γι’ αυτό ιδιαίτερα πολύτιμο. Οι τοιχογραφίες περιλαμβάνουν επίσης παραστάσεις άλλων αγίων καθώς και σκηνές ηθικού ή παιδαγωγικού χαρακτήρα — όπως η «πόρνη» και ο «κοιμώμενος την Κυριακή» — που υποδηλώνουν εικονογραφικό πρόγραμμα με έντονη ποιμαντική διάσταση προς την κοινότητα των πιστών. Η οροφή φέρει ελαφρώς οξυκόρυφη καμάρα (σφενδόνιο), ενισχυμένη στους τοίχους με τόξα — χαρακτηριστικό των ύστερων βυζαντινών και πρώιμων ενετικών ναών της Κρήτης.
Ο ναός λειτουργούσε ως λαϊκός χώρος λατρείας της κοινότητας, και η θέση του στα Πλεμενιανά, εντός του δήμου Κανδάνου-Σελίνου, μαρτυρεί τη θρησκευτική δραστηριότητα και πέρα από τα μεγαλύτερα αστικά κέντρα του νησιού. Το σύνολο των αγροτικών ναών στο Σελινό — με τον Άγιο Γεώργιο να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους — σχηματίζει ένα δίκτυο όπου κάθε οικισμός διατηρούσε τον δικό του χώρο λατρείας, συχνά με ζωγραφική διακόσμηση, υπογραμμίζοντας τη συμμετοχική πνευματικο-καλλιτεχνική ζωή της περιοχής.
Η πρόσβαση στον ναό γίνεται μέσω τοπικού δρόμου από τα Πλεμενιανά — η διαδρομή περνά από χωράφια και χαμηλούς λόφους του Σελίνου. Το μνημείο εξακολουθεί να χρησιμοποιείται — τελούνται λειτουργίες σε ημέρες εορτών — στοιχείο που αναδεικνύει τη συνεχή ιερή του λειτουργία ανά τους αιώνες. Η επίσκεψη στον ναό προσφέρει εμπειρία ησυχίας, αυθεντικότητας και επαφής με μια λιγότερο γνωστή περιοχή της Κρήτης.
Για τον κατάλογο των κρητικών μνημείων, ο ναός του Αγίου Γεωργίου στα Πλεμενιανά έχει διττή σημασία: αποτελεί τεκμήριο ιεράς αρχιτεκτονικής τοπικού χαρακτήρα στο Σελινό και παράλληλα εικόνα της θρησκευτικής και καλλιτεχνικής ζωής των κατοίκων της Κρήτης κατά τη μεταβατική περίοδο ανάμεσα στο Βυζάντιο και τη Βενετία.
Τοποθεσία
Πλεμενιανά, Χανιά
Συντεταγμένες: 35.32384, 23.71061