Τοποθεσία
Παλαιοχριστιανική Βασιλική Επισκοπής Αγιάς
Αγιά, Χανιά
Παλαιοχριστιανική Βασιλική Επισκοπής Αγιάς – Αγιά, Χανιά
Τα ερείπια της Παλαιοχριστιανικής Βασιλικής Επισκοπής Αγιάς αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της πρώιμης χριστιανικής εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής στην περιοχή των Χανίων. Το μνημείο, που βρίσκεται κοντά στον οικισμό της Αγιάς, λειτούργησε επί αιώνες ως ο κεντρικός ναός της τοπικής επισκοπής και παραμένει μαρτυρία της συνεχούς λατρευτικής παράδοσης από τον 5ο αιώνα έως και το ύστερο Μεσαίωνα. Παρόλο που σώζεται μόνο τμηματικά, η κάτοψη και τα διατηρημένα αρχιτεκτονικά στοιχεία επιτρέπουν την ανασύσταση της μορφής μιας από τις αρχαιότερες και πιο επιβλητικές βασιλικές της δυτικής Κρήτης.
Περιγραφή
Ο αρχικός ναός ανεγέρθηκε τον 5ο αιώνα ως τρίκλιτη βασιλική με εγκάρσιο κλίτος, σχηματίζοντας κάτοψη σε σχήμα «Τ», χαρακτηριστική των πρώιμων χριστιανικών εκκλησιαστικών οικοδομημάτων. Τα κλίτη χωρίζονταν με κίονες από μάρμαρο και γρανίτη, ενώ το σύνολο διακρινόταν από μεγάλη αψίδα και εκτεταμένη περιοχή του ιερού βήματος. Μετά τις αραβικές επιδρομές του 9ου αιώνα η βασιλική ανοικοδομήθηκε και μετασκευάστηκε, ενώ μεταγενέστερες επεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν κατά την περίοδο της ενετοκρατίας. Τα σωζόμενα τμήματα τοίχων, θεμελίων και αρχιτεκτονικών μελών μαρτυρούν τη σταδιακή εξέλιξη της δομής μέσα στους αιώνες.
Στον χώρο του συγκροτήματος βρίσκεται ο μεταγενέστερος, μικρός ναός της Αγίας Παρασκευής, ο οποίος αποδεικνύει τη συνεχή λατρευτική χρήση του τόπου ακόμη και όταν η κύρια βασιλική είχε περιέλθει σε ερείπωση. Η διάταξη του χώρου και τα διαθέσιμα ίχνη ζωγραφικού διακόσμου καθιστούν την Επισκοπή Αγιάς σημαντικό σημείο αναφοράς για την έρευνα της παλαιοχριστιανικής και μεσαιωνικής αρχιτεκτονικής της Κρήτης.
Ο αρχαιολογικός χώρος είναι εύκολα προσβάσιμος πεζή από τον οικισμό της Αγιάς, απαιτεί όμως προσοχή λόγω της μερικής διατήρησης των τοίχων. Τα ερείπια της βασιλικής αποτελούν σημαντική μαρτυρία για την ιστορία του χριστιανισμού στην Κρήτη και για την ανάπτυξη των επισκοπικών δομών στη δυτική πλευρά του νησιού.
Τοποθεσία
Αγιά, Χανιά
Συντεταγμένες: 35.47656, 23.92659